Anayasa Mahkemesi 3095 sayılı Kanunun 1. maddesini “sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri” yönünden iptal etti. Kararda kanuni faize ilişkin düzenlemenin alacağı enflasyon karşısında korumadığına dikkat çekildi. Kararın 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildi.
Anayasa Mahkemesi, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 1. maddesinde yer alan “kanuni faiz” hükmünü, sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri yönünden iptal etti. Mahkeme, bu düzenlemenin alacaklıyı enflasyon karşısında koruyamadığını ve mülkiyet hakkını ihlal ettiğini belirtti.
İptal Edilen Hüküm
İptal edilen hüküm, 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesinde şu şekilde yer alıyordu:
“Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık yüzde oniki oranı üzerinden yapılır. Cumhurbaşkanı, bu oranı aylık olarak belirlemeye, yüzde onuna kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmaya yetkilidir.”
Bu hüküm, sözleşme bulunmayan borç ilişkilerinde uygulanacak faiz oranını sabit bir yüzde üzerinden belirliyor ve Cumhurbaşkanına bu oranı değiştirme yetkisi tanıyordu.
Anayasa Mahkemesi’nin Gerekçesi
Mahkeme, 22 Temmuz 2025 tarihli ve E: 2024/24, K: 2025/164 karar sayılı kararında şu gerekçelere yer verdi:
- Mülkiyet hakkının ihlali: Sabit faiz oranı, alacaklının parasal değerini koruyamadığı için mülkiyet hakkını zedeliyor.
- Enflasyon karşısında yetersizlik: Yıllık %12 oranındaki faiz, yüksek enflasyon ortamında alacaklının zararını telafi etmiyor.
- Ölçülülük ilkesine aykırılık: Devletin ekonomik koşulları dikkate almadan sabit faiz uygulaması, ölçülülük ilkesini ihlal ediyor.
Hukuki ve Mali Etkiler
Bu karar, özellikle sözleşmesiz borç ilişkilerinden doğan alacakların tahsilinde uygulanacak faiz oranlarının yeniden düzenlenmesini zorunlu kılıyor. Yeni düzenleme yapılana kadar, mahkemelerin ellerindeki uyuşmazlığı yürürlükte olan yasa hükümlerine göre sonuçlandırması zaruret arz etse de bu sürede kurulacak hükümlerin, iptal kararı sonrasında çıkacak yeni yasal düzenleme nedeniyle eşitsiz sonuçlar yaratmasına dair çekinceler ise devam ediyor.
